Joomla Themes by iPage Complaints

Herdenking Klaas Bolt (1927-1990)

KB

Orgelconcert met improvisatie, samenzang en literatuur op het Meere-orgel in de Hervormde Kerk te Sommelsdijk
- herdenking Klaas Bolt (1927-1990) –

Op D.V. zaterdagavond 16 mei (aanvang 20.00 uur) hoopt musicus Paul Kieviet een orgelconcert te geven op het Meere-orgel in de Hervormde Kerk te Sommelsdijk.

Het Meere-orgel is niet alleen mooi om te zien en prachtig van klank, maar ook bijzonder geschikt om samenzang te begeleiden. Er zijn speciale registers om de melodie met een aparte klank weer te geven, zoals Cornet en Trompet. De vele delingen in bas en discant maken het tot een orgel dat op een unieke manier vele mogelijkheden heeft, maar ook een beetje weerbarstig is… Verder munt het orgel uit in de klankschoonheid van de fluitstemmen, waaronder Carillon en Fluit Travers vooral opvallen. De Vox Humana (“menselijke stem”) is de enige van Meere die de “tand des tijds” heeft doorstaan, en bij verscheidene restauraties van Meere-orgels pijp voor pijp exact is nagemaakt. Vorig jaar winter is het orgel door vakmensen van Orgelmakerij Reil (Heerde) grondig onder handen genomen. Zowel technisch als qua klankgeving bevindt het zich nu dan ook weer in optima forma.

KB

De laatste grote restauratie van het orgel, in 1987, eveneens door Reil, werd begeleid door adviseur Klaas Bolt. Bolt, organist van de Grote of Sint Bavokerk te Haarlem, overleed op 63-jarige leeftijd op 11 april 1990, onlangs 25 jaar geleden. Klaas Bolt was organist, improvisator en orgelkundige. Hij had in zijn tijd een grote invloed op de orgelbouw. Hij was het, die in de jaren-’70 en –’80 de ogen van velen opende voor de grote kwaliteiten van de Hollandse orgelbouwkunst. Met veel liefde kon hij spreken over en vooral ook improviseren op deze orgels. Befaamd zijn zijn improvisaties uit die tijd, zoals op de samenzang-cd’s op het label van de Rotterdamse firma Lindenberg (LBCD). De manier waarop Bolt deze orgels (o.m. Delfshaven, Charlois) presenteerde vanuit het eigen klassieke karakter, was bijzonder waardevol voor jonge vakorganisten. Eén van hen werd juist in die jaren organist op het Meere-orgel te Sommelsdijk, en liet zich graag door Bolt inspireren…

In de jaren-’70 was de neobarokke, strak-zakelijke invulling van de orgelbouw nog gemeengoed. Bolt dacht echter veel meer vanuit de vocale klank van de historische Hollandse orgels. Hij wilde terug naar de authentieke klank, zoals hij die aantrof in originele instrumenten uit de 17e, 18e en 19e eeuw. Om die te bereiken moest er in de orgelbouw een hele weg gegaan worden, wist hij. En zo werd Bolt tot een groot stimulator van orgelbouw en –cultuur. Verder stond bij hem het improviseren en het begeleiden van gemeentezang voorop. Dat is altijd de voornaamste functie van het orgel geweest en dat leidde bij hem tot deze ambachtelijke benadering. Zijn invloed is tot op de huidige dag merkbaar, zichtbaar en hoorbaar. Orgelminnend Nederland heeft aan Klaas Bolt veel te danken!

Het concert opent met de zes variaties van Anthoni van Noordt over Psalm 116. Echt Hollandse koraalmuziek, afkomstig uit diens “Tabulatuurboeck van Psalmen en Fantasyen”. Van Noordt (1619-1675), de Amsterdamse zeventiende-eeuwer in de lijn van Sweelinck, is misschien wel het prototype van de oud-Hollandse kerkorganist. Voor Klaas Bolt was zijn werk een bron van inspiratie. Aansluitend hoopt de heer Piet Lindenberg (Zoetermeer)het leven en werk van Klaas Bolt te schetsen en aandacht te besteden aan zijn persoon en de betekenis die hij voor de orgelcultuur heeft gehad. Speciale aandacht wordt ook gegeven aan de manier waarop zijn opvattingen ook vandaag nog steeds diepe sporen nalaten. De heer Lindenberg heeft – in zijn hoedanigheid als directeur van Lindenberg Boeken en Muziek  (Rotterdam)   en o.m. organisator van samenzangopnamen met Bolt – ook zelf zijn sporen getrokken in het landschap van de orgelcultuur. Aansluitend zal Paul Kieviet – als Bolt – een voorbereide geïmproviseerde registerdemonstratie op een Psalm uitvoeren op het Meere-orgel. Bolt had een uitzonderlijke begaafdheid om een orgel naar zijn eigen aard te demonstreren. Het orgel van Sommelsdijk vraagt er als het ware om… Tijdens één van de Lindenberg-opnamen improviseerde Bolt op Psalm 88, een voorspel met een bijzonder expressieve inhoud. Later noemde hij dit zijn beste improvisatie. Op het Knipscheer-orgel in Zandvoort improviseerde hij variaties op Lied 462: “Ontwaak, gij die slaapt”. Ná zijn overlijden werden beide werken voor het eerst uitgegeven dank zij een transcriptie door organist Dick Koomans. Als hommage aan Bolt hoort u beide werken: ook de Psalmen waren voor Bolt een niet aflatende inspiratiebron – om er op te improviseren uiteraard, maar ook over het tempo van de gemeentezang had hij een uitgesproken, wetenschappelijk gefundeerde, mening… “Ontwaak, gij die slaapt” heeft een melodie van Johannes Gijsbertus Bastiaans (1812-1875), één van zijn voorgangers aan de Bavo. Bolt zelf was een groot liefhebber van de Vox Humana, vooral van die in Sommelsdijk. Die Vox Humana wordt gedemonstreerd in de grote koraalbewerking “Allein Gott in der Höh’ sei Ehr” (BWV 663) uit de Leipziger Choräle van Johann Sebastian Bach. Paul Kieviet – geïnspireerd door Bolt – zal tenslotte improviseren over en samenzang begeleiden van Psalm 85.

Paul Kieviet (1964) studeerde aan het Rotterdams Conservatorium de hoofdvakken Orgel (Docerend Musicus en Uitvoerend Musicus) bij Arie J. Keijzer en Bernard Winsemius, Kerkmuziek bij Barend Schuurman en Theorie der Muziek bij Jan Kleinbussink, Peter-Jan Wagemans en Ludwig Otten. Sinds 1984 is hij vaste bespeler van het Meere-orgel in de Hervormde Kerk te Sommelsdijk, en daarnaast sinds 1990 van het Leeflang-orgel in de Grote Kerk te Middelharnis. Rond deze twee orgels bouwde hij een uitgebreide en bloeiende lespraktijk op. Vele leerlingen wonnen prijzen op regionale en nationale orgelconcoursen. Als docent muziektheorie is hij verbonden aan Muziekschool Goeree-Overflakkee. In 1985 won hij het Nationaal Orgelconcours in de Hooglandse Kerk te Leiden. Improvisatie studeerde hij bij Arie J. Keijzer en aan de Internationale Zomeracademie te Haarlem bij Klaas Bolt. Hij concerteerde voor de radio, op cd en op vele plaatsen in ons land. Ook is hij actief als componist en improvisator. De rode draad door alle facetten van zijn werk wordt gevormd door een persoonlijke band met de orgelkunst van Johann Sebastian Bach.

U bent van harte welkom. De toegang is uw gift aan de uitgang.